Sukcesja w biznesie | Czym jest sukcesja | Na czym polega sukcesja w biznesie

Sukcesja w biznesie — czym jest i jak działa?

Z definicji sukcesji dowiadujemy się, że jest to nadanie przez poprzednika danych praw i obowiązków swojemu następcy. Sukcesja w biznesie dotyczy więc, najogólniej mówiąc, przejęcia firmy w całości lub części przez kolejne pokolenie przedsiębiorców. Wiąże się z tym wiele różnych kwestii, niekiedy problematycznych, które przedstawiamy poniżej.

Czym jest i jak działa sukcesja w biznesie?

Sukcesja na rynku polskim to coraz bardziej popularny i obecny temat wśród społeczeństwa. Dzieje się tak z powodu naszej historii. Prywatne firmy, założone po reformie gospodarczej w 1989 roku, są dzisiaj rozwiniętymi i świetnie prosperującymi przedsiębiorstwami, które obecnie, po około 40 latach działalności, muszą myśleć o przekazaniu kierownictwa następcom. 

Sukcesja w firmie rodzinnej najczęściej dotyczy przekazania “steru” młodszym członkom, czyli zwykle dzieciom właścicieli. Nastręcza to niekiedy wiele problemów, gdyż potencjalni następcy nie zawsze wykazują się takim zacięciem do prowadzenia biznesu, jak ich rodzice lub zwyczajnie chcą inaczej pokierować swoją ścieżką kariery, do czego mają oczywiście pełne prawo. Wyjściem z takiej sytuacji jest znalezienie sukcesora “na zewnątrz” przedsiębiorstwa. Ważne jest tu oczywiście nie tylko osobiste zaufanie do wybranego następcy, ale, co najistotniejsze, jego kwalifikacje, umiejętności, zdolności do poprowadzenia firmy przez kolejne lata efektywnego funkcjonowania i rozwoju. 

Przekazanie roli dyrektora firmy innej jednostce może odbić się negatywnie na relacjach rodzinnych. Z prowadzeniem firmy rodzinnej często wiążą się emocje i chęć dogodzenia najbliższym, co nie jest pozytywnym aspektem dla prawidłowej działalności, aczkolwiek od czasu do czasu taka sytuacja się zdarza. Jeżeli taki przypadek wystąpił w firmie, a próżno szukać następcy wśród nowego pokolenia blisko spokrewnionego z poprzednikiem, rozwiązanie stanowi podział środków uzyskanych ze sprzedaży firmy. Co ważne, odpowiednia alokacja majątku, przy udziale doradcy finansowego i prawnika, również jest formą sukcesji. 

Sukcesja w biznesie | Czym jest sukcesja | Na czym polega sukcesja w biznesie

Rola i znaczenie zarządu sukcesyjnego

Sukcesja zależy przede wszystkim od tego, w jakiej formie prowadzone było przedsiębiorstwo i czy decyzja o sukcesji została wcześniej zgłoszona do CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej). 

W Polsce najbardziej popularną formą prowadzenia działalności jest jednoosobowa działalność gospodarcza prowadzona przez osobę fizyczną. I tu pojawia się kwestia komplikacji w przypadku śmierci właściciela firmy bez wcześniejszego przekazania sukcesji następcy. Naprzeciw temu problemowi wychodzi niedawna ustawa o zarządzie sukcesyjnym dla firm zarejestrowanych w CEIDG. Na czym to polega?

Zarząd sukcesyjny to forma tymczasowego kierowania przedsiębiorstwem po śmierci właściciela. Jest to doskonała alternatywa dla spadkobierców, aby mieli oni czas zdecydować, co zrobić z firmą (kontynuować działalność, sprzedać, czy ją zamknąć). 

Dzięki wskazaniu zarządcy za życia przedsiębiorcy możliwe jest osiągnięcie szeregu korzyści. Jedną z nich jest zachowanie płynności działania przedsiębiorstwa i natychmiastowe przejęcie kierownictwa nad nią (bez potrzeby załatwiania spraw u notariusza). Kolejnymi wartościami są utrzymanie w mocy umów z pracownikami, ciągłość wykonywania kontraktów, możliwość wykonywania koncesji i zezwoleń przez zarządcę. Zarząd wykonuje swoją działalność do czasu uregulowania kwestii spadkowych i nie dłużej niż dwa lata (w bardzo wyjątkowych sytuacjach okres ten może się wydłużyć). 

Natomiast, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został powołany za życia właściciela, to za jego ustalenie może odpowiadać małżonek, któremu przedsiębiorstwo przysługuje w spadku, spadkobierca ustawowy, testamentowy lub windykacyjny. Zarząd powołuje się wtedy do 2 miesięcy od śmierci przedsiębiorcy.  

Sukcesja a ciągłość przedsiębiorstwa

Warto zdawać sobie sprawę z niezwykłej istotności sukcesji w procesie działalności przedsiębiorstwa. Dzięki wcześniejszemu przemyśleniu, zaplanowaniu i skutecznemu przeprowadzeniu sukcesji, możemy liczyć, że przedsiębiorstwo przetrwa zmianę kadry kierowniczej i nadal, w sposób niezakłócony, będzie kontynuowało swoją działalność. 

Oczywiście trzeba się liczyć, że za każdą sukcesją idą zmiany nie tylko personalne, ale także strukturalne i dotyczące ogólnego funkcjonowania i wizerunku firmy na rynku. Czasami są to niewielkie zmiany, które nie mają wielkiego wpływu, a innym razem przemiany na tyle duże i zauważalne, że przedsiębiorstwo całkowicie zmienia swoją pozycję rynkową. 

Od prawidłowej sukcesji zależy dalszy sukces firmy i jej rozwój. Zaprzepaszczenie ciężkiej pracy poprzednich pokoleń byłoby ogromną stratą i czymś, do czego żaden sukcesor nie chciałby dopuścić. Dlatego, znając znaczenie sukcesji w biznesie, warto zainteresować się tym tematem wcześniej i z wyprzedzeniem zaplanować dalszą ścieżkę rozkwitu przedsiębiorstwa.