kalkulator

OECD: Wpływ pandemii Covid-19 na ceny transferowe

Koronawirus COVID-19 miał ogromny wpływ na otoczenie biznesowe w 2020 roku. Aby ograniczyć jego transmisję, rządy wielu państw podejmowały liczne działania (przymusowe ograniczenia działalności gospodarczej, ograniczenia komunikacyjne, zamknięcia granic), co znacząco wpłynęło na otoczenie makroekonomiczne. 

Poza utratą płynności przedsiębiorstwa wielu branż napotykało jeszcze wiele problemów, zaczynając od przejścia na pracę zdalną, przez zakłócenia dostaw (związanych np. z zamknięciem granic), załamanie popytu lub przesunięcie jego kanałów (sprzedaż internetowa), znaczne wahania rentowności aż po wszelkiego typu reorganizacje mające na celu spełnienie wymagań sanitarnych. 

Cała ta sytuacja doprowadziła do wielu wyzwań w zakresie cen transferowych, które są związane ze stosowaniem zasady ceny rynkowej w latach dotkniętych wpływem pandemii. 

18 grudnia 2020 roku Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD   Organisation for Economic Cooperation and Development) opublikowała dokument dotyczący problematyki cen transferowych w czasie pandemii Guidance on the transfer pricing implications of the COVID-19 pandemic. Zawiera on wytyczne mające na celu pomoc zarówno podmiotom powiązanym, jak administracjom podatkowym w znalezieniu satysfakcjonujących rozwiązań do problematyki stosowania zasady ceny rynkowej w latach obrotowych objętych wpływem pandemii. Skupimy się dzisiaj na pierwszych rozdziałach tego dokumentu, które dotyczą analiz porównawczych, alokacji kosztów oraz strat powstałych w wyniku pandemii. 

 

ANALIZY PORÓWNAWCZE 

W wytycznych OECD znajdziemy wiele wskazówek w obszarze sporządzania analiz porównawczych dla roku 2020, ponieważ wpływ pandemii i jej skutków gospodarczych może sprawić dużo kłopotu. Jednym z podstawowych problemów jest możliwa nieadekwatność danych historycznych, ponieważ np. poziom marż stosowanych w poprzednich latach niekoniecznie musi stanowić wiarygodny punkt odniesienia z uwagi na nieuwzględnienie wpływu pandemii. Kolejnym problemem może być ograniczona dostępność informacji z tego okresu. Istotne jest to, że wszelkie praktyczne podejścia odpowiadające na problemy, w zakresie przeprowadzanych analiz porównawczych (lub argumentacji uzasadniających je), powinny być spójne z polityką cen transferowych obowiązującą w ciągu ostatnich lat. 

OECD podkreśla możliwość wykorzystania wszelkich publicznie dostępnych informacji dotyczących wpływu COVID-19 na aktywność gospodarczą, branżę oraz daną transakcję kontrolowaną. Na przykład podkreślono możliwość korzystania z informacji, analiz zmian wielkości sprzedaży lub wykorzystania zdolności produkcyjnych. Dodatkowo wskazano kilka kategorii informacji mogących stanowić dodatkowe uzasadnienie wyniku sporządzanych analiz porównawczych, w tym szczegóły dotyczące interwencji rządowych mających wpływ na wycenę transakcji kontrolowanych oraz zakres, w jakim otrzymano pomoc rządową (jak również skutek i wpływ na transakcję kontrolowaną). 

Alternatywą do oszacowania wpływu COVID-19 jest porównanie wyników finansowych budżetowanych (lub prognozowanych) z faktycznie osiągniętymi. Uzyskane w ten sposób dane mogą pomóc określić efekt pandemii COVID-19 na ceny stosowane w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi.  Analizy przygotowane w ten sposób mogą obejmować: 

  • wyjaśnienia w zakresie odchyleń wyników, 
  • uzasadnienia zmniejszonej sprzedaży, 
  • dowody wsparcia rządowego, mającego wpływ na badany podmiot, 
  • uzasadnienia zwiększonej alokacji kosztów badanego podmiotu w transakcji kontrolowanej. 

 

ALOKACJA KOSZTÓW I STRAT  

Reakcje rządów podejmowane w celu ograniczenia transmisji wirusa spowodowały, że szereg podmiotów poniosło straty. Obejmowały one zarówno branże bezpośrednio dotknięte obostrzeniami, jak i te, które kryzys odczuły bezpośrednio. Co więcej, wiele podmiotów, oprócz ponoszenia stałych kosztów, musiało ponieść koszty nadzwyczajne. Ich poziom i rodzaj był zależny od branży, w jakiej działały spółki (lub grupy). Wydatki te wiązały się przede wszystkim z koniecznością przystosowania przedsiębiorstw do funkcjonowania w ramach reżimów sanitarnych. Obejmowały one m.in. koszty zakupu sprzętu ochrony osobistej, dostosowania infrastruktury informatycznej, czy reorganizacji przestrzeni pracy, aby zachować bezpieczny dystans pracowników. 

OECD podkreśla konieczność dokładnego rozważenia czy powyższe koszty, powinny być ujmowane w bazach kosztowych, w trakcie wyznaczania wynagrodzenia. Podejście takie oznaczałoby bowiem w istocie przeniesienie ich na kontrahenta. 

Alokacja kosztów co do zasady powinna nadążać za ponoszonym ryzykiem. Oznacza to wymóg prawidłowej identyfikacji transakcji kontrolowanej dla podmiotów powiązanych. Na podstawie analizy funkcjonalnej danej transakcji, może się okazać, że podmiot, który poniósł nadzwyczajne koszty w wyniku COVID-19, może nie być stroną ponoszącą te koszty na warunkach rynkowych. Jak wskazują wytyczne, w takim przypadku może istnieć konieczność przeniesienia całości lub alokacji części kosztów między podmiotami powiązanymi. 

OECD zaleca również ostrożność przy kwalifikacji kosztów jako nadzwyczajne/jednorazowe. Jeśli dotyczą one sytuacji, gdzie zmiany w sposobie funkcjonowania przedsiębiorstwa są długoterminowe – nie powinny być w ten sposób kwalifikowane. 

Jednym z problemów powstałych lub nasilonych w wyniku pandemii jest kwestia ponoszenia strat przez podmioty o ograniczonym ryzyku. Charakterystyka działalności prowadzonej przez takie podmioty sugeruje częsty sposób ustalania wynagrodzenia, pozwalający pokryć koszty oraz zagwarantować stabilny, nieduży zysk.  

W związku z Problemem alokacji kosztów nadzwyczajnych w grupach podmiotów powiązanych możliwość ponoszenia strat przez wyżej wymienione podmioty stała się jedną z kluczowych na gruncie cen transferowych. Jak wskazują Wytyczne, nie jest możliwe ustalenie ogólnej zasady, że tak określone podmioty nie mogą lub nie powinny ponosić strat. 

Jednym z kluczowych zagadnień, związanych z koniecznością zachowania cen rynkowych jest kwestia ponoszonego przez podmiot ryzyka w ramach prowadzonej działalności (przed, w trakcie oraz po pandemii COVID-19). W szczególności kwestia rynkowości zmian profili funkcjonalnych, w wyniku pandemii będzie wymagać wnikliwej analizy. 

Trudności finansowe, które powstały w wyniku pandemii sprawiły, że w celu ograniczenia ponoszonych kosztów stałych wiele podmiotów dokonywało ich dokładnego przeglądu. Podejmowano próby renegocjacji ustaleń umownych łączących strony, sprawdzano możliwości uzyskania rabatów czy odroczenia płatnościa nawet możliwości wypowiedzenia umówDotyczyło to również podmiotów powiązanych – przykładowo w zakresie zmiany umów wewnątrzgrupowych. Jak wskazuje OECD, w obecnym otoczeniu gospodarczym, również podmioty niepowiązane nie muszą być skłonne do rygorystycznego dochodzenia zobowiązań umownych. W przypadku podmiotów powiązanych ustalenie czy renegocjacja umów łączących strony (oraz ewentualnych rekompensat) jest zasadna. W rzeczywistości wymagać będzie starannego rozważenia dostępnych opcji oraz analizy długoterminowych skutków. 

Kolejnym tematem poruszanym w dokumencie OECD jest możliwość stosowania klauzul siły wyższej. Stosowanie klauzul ma na celu zawieszenie, odroczenie lub zwolnienie przedsiębiorstwa z zobowiązań umownych. Według wytycznych, wskazywanie pandemii COVID-19 jako wystarczającą przesłankę powoływania się na klauzulę siły wyżej jest błędne. Zakwalifikowanie COVID-19 jako siły wyższej powinno być poprzedzone dokładną analizą transakcji oraz postanowień umownych.